مثل كسي كه شبيه هيچ كس نيست
interview
روزنامه ايران ـ گروه فرهنگ و هنر ـ سايرمحمدى: «ازروزهاى سادگى» و «پشت كوچه هاى ابر»، «كوله پشتى ات كجاست؟»، «نامه هاى خط خطى» و «ليلى نام تمام دختران زمين است» عناوين كتاب هاى «عرفان نظر آهارى» است كه درسال هاى اخير چاپ و منتشرشده است.
روزنامه ايران ـ گروه فرهنگ و هنر ـ سايرمحمدى: «ازروزهاى سادگى» و «پشت كوچه هاى ابر»، «كوله پشتى ات كجاست؟»، «نامه هاى خط خطى» و «ليلى نام تمام دختران زمين است» عناوين كتاب هاى «عرفان نظر آهارى» است كه درسال هاى اخير چاپ و منتشرشده است. خانم عرفان نظر آهارى متولد ۱۳۵۳ داراي مدارك كارشناس ادبيات انگليسى و ادبيات فارسى و كارشناس ارشد ادبيات فارسى است و هم اكنون مدرس دانشگاه است. مجموعه شعر «كوله پشتى ات كجاست» از اين نويسنده و شاعر، جايزه كتاب سال 1382 را در رشته نوجوان از آن خودكرد. او جايزه سلام بچه ها و جايزه پروين اعتصامى را هم گرفت .
وى هم اكنون كتاب هاى «چاى با طعم خدا»، «هرقاصدكى يك پيامبر است»، «راز مرواريدهاى شهرزاد» *، «مناجات در ادب فارسى» و «شاهكارهاى موضوعى ادب فارسى» را براى چاپ آماده مى كند.
كتاب «مناجات در ادب فارسى» يك كار تحقيقى است، بفرماييد اين كتاب را براى كدام گروه سنى مى نويسيد؟ و منابع كار شما...
اين كتاب كه الآن درمرحله فيش بردارى و تحرير اوليه است براى جوانان درمقطع دبيرستان نوشته مى شود. تقريباً هرچه شعر در ادب كلاسيك فارسى دراين زمينه وجود دارد، به عنوان منابع تحقيق من، مورداستفاده قرارگرفت. يعنى تمام ديوان فارسى را بررسى مى كنم.
بيشترين وبهترين مناجات مربوط به كدام يك از شاعران ادب فارسى است؟
دراين تحقيقات متوجه شده ايم كه هر شاعرى مناجات دارد. اگر مناجاتى در ديوانى نبوده، تحميديه اي در ديوان آن شاعر پيداكرده ام. ولى بعضى از اين مناجات دلنشين تر و زيباتر است و بعضى هم فرمايشى و مصنوعى به نظرمى آيد. شايد بيشترين لذت را از مناجات «مجنون با خدا» بردم. يا ادعيه هايى كه مولانا با خداوند دارد كه در لابه لاى مثنوى آمده است. اما مناجات خشك و مصنوعى را بيشتر در آثار شاعران درجه دو و سه مى بينيم. من در اين تحقيق متوجه شدم شاعران طراز اول ما مثل مولانا، حافظ ، سعدى و... در همه موضوعات درجه اول هستند. وقتى درباره مرگ مى گويند، مثلاً نوع نگاه عطار واقعاً درجه يك است.اما جامى را كه مى خوانيم چه نگاهى كه به مرگ دارد وچه مناجات اش با خدا، حس مى كنيم از تجربه ديگران سود مى برد و به همين خاطر شعرش درجه سه ارزيابى مى شود.
بخشى ازآثار شما نثر است، اما داستان نيست و شعر منثور هم نيست. خودتان چه تعريفى از اين دست آثار داريد؟
من در طول زمان به نوعى از نثر رسيدم كه نه مى توان گفت قطعه ادبى است و نه مى توان گفت داستان يا شعر است. اين آثار در عين حال نثرى داستان گونه و شاعرانه است. در همين كتاب «ليلى نام تمام دختران زمين است»، ليلى در هر بخش گفت وگويى با خدا دارد. در اين كتاب خدا و سه شخصيت حضور دارند، ليلى، شيطان و مجنون كه مرتب تكرار مى شوند. اين شخصيت ها هركدام درگيرى هايى با زندگى دارند كه بيان آن به شعر پهلو مى زند. من آنقدر روى متن و گفت وگوها كار مى كنم تا به نهايت ايجاز مى رسم. اين نثرهاى كوتاه در عين حال عناصرى از داستان كوتاه را هم دارد. حس مى كنم يك فضاى تازه اى اين نثرها ايجاد مى كنند كه شبيه نثر ادبى مرسوم نيست. شايد به نوعى شبيه شطحيات عرفا باشد.
با توجه به جايزه هاى متعددى كه كتاب «كوله پشتى ات كجاست؟ » دريافت كرده ، بفرماييد در شعر كودك چه مؤلفه هايى را رعايت مى كنيد تا اثرى موفق باشد؟
شعر من البته شعر نوجوان است. مهم ترين اصلى كه هنگام سرودن مدنظر دارم اين است كه شعر بگويم فارغ از اين كه مخاطب من چه گروه سنى است؟
يعنى شاعرانگى را سعى مى كنم به تمامى رعايت كنم. و همه آن توقعاتى كه مخاطب از يك شعر بزرگسال دارد. مثلاً از صنايع لفظى و ادبى، ايجاز، تشبيه، كنايه و… من همه اين موارد را در شعر رعايت مى كنم. به اضافه زبانى ساده برمى گزينم. من به اصل صداقت در برابر مخاطب معتقدم. پس صادقانه ترين گفت وگو را با خودم دارم و قطعاً كسانى پيدا مى شوند كه در اين احساس با من شريك باشند.
عده اى شعر نوجوان مى گويند، عده اى هم شعر براى نوجوان مى گويند، گويا اين دو مقوله جدا از هم اند و دسته اول موفق تر هم هستند.
متأسفانه شاعرانى كه شعر براى نوجوان مى گويند، در خيلى از موارد مى بينيد كه به تجربه هاى خودشان رجوع نمى كنند. يا در حسرت نوجوانى از دست رفته اند يا به خاطرات ديگران متكى اند. اما من به هيچ خاطره اى رجوع نمى كنم، من نوجوانى ام را زندگى مى كنم و با همين انگيزه به سراغ شعر مى روم. من شعر خودم را مى گويم كه اتفاقاً نوجوان هم مى گويد كه اين شعر من است. مشكل اصلى شعر نوجوان كه شاعران ما مى نويسند، موضوعات كليشه اى و دستمالى شده و نخ نماست. از بس كه به تكرار رسيده اند و نوجوان هم خيلى زود اين را مى فهمد و پس مى زند.
***
* كتاب «راز مرواريدهاى شهرزاد» سال 1383 از سوي انتشارات مدرسه منتشر شد.
اين مصاحبه روز يكشنبه ۸ شهريور ۱۳۸۳ در روزنامه ايران منتشر شد.
چهارشنبه، 31 فروردینماه 1384
31 فروردین 1384 1:58 قֽظֽ
بازم سلام خانم نظر آهاری من شمارو نوشته هاتونو و خلاصه ادبیاتو خیلی و عاقانه دوست دارم...من خودم هم قطعه ادبی مینویسم میخوام به من برای بهتر نوشتن کمک کنید...بهار
salam
khoshhal mishim betonim baham hamkarie nazdiki dashte bashim
yahagh
سلام
از آشنایی با شما خیلی خوشحال شدم .
من قبلا یکی از نوشته های شما رو با عنوان "روي ماه و لاي ستارهها" خونده بودم . بدون اغراق می گم که خیلی تاثیر گذار بود . فکر می کردم عرفان نظر آهاری اسم یه کتابه ولی توی جستجوی گوگل همین دیروز وقتی دنبال مشخصات اون کتاب می گشتم متوجه اشتباهم شدم.این جزو اون لحظاتی بود که آدم از اینکه می فهمه اشتباه کرده خیلی خوشحال میشه.
برای شما آرزوی موفقیت می کنم
I cannot tell how the truth may be;
I say the tale as ’t was said to me.
Sir Walter Scott
سلام. حالتان چه طور است. اين روزها برای ليلای شما خيلی دلم تنگ شده است. البته امروز چرخي زدم اما هنوز حس مي كنم دلم تنگ است.
با سلام
واقعا من از خواندن مطالب شما لذت مي برم وبه شما تبريك مي گويم كه با رسيدن به درجات عرفان چشمه هاي حكمت را برقلوب مرده ما جاري مي سازيد موفق باشيد
با سلام...
نوشته جدیدتان را خواندم...واقعا درست گفته بودید که دنیا بیستون است اما فرهاد ندارد...وشاید من بتوانم فرهادش باشم...البته باکمک عمو خسرو...منتظر نوشته های جدیدتان هستم...
ومن که حالا کنار رسول و بیستونم می دانم که فرهاد کنار من است...
محسن و رسول...برای عرفان.
سلام به عرفان عزيز
عالي بود مثل هميشه ....
بازم بجوش كه تشنه تر..
سلام عرفان جان دیدن موفقیت دوستی از روزهای قدیم میتونه دل آدم رو شاد کنه خیلی خوشحالم که راهی رو که دوست داشتی با این جدیت دنبال میکنی ... شاد باشی
