اگر چه دولت‌ها ممكن است در دوره‌هايي مدافعان و مبلغان انديشه‌هاي خاصي در حوزه‌ي ادبيات باشند، اما هر نويسنده‌اي به ناچار از غربال زمان عبور خواهد كرد و آن‌چه باقي مي‌ماند، نه انديشه‌هاي مورد دفاع، بلكه انديشه‌هايي است كه هرچه بيشتر به ارزش‌هاي والاي انساني نزديك است.
عرفان نظرآهاري شاعر و مدرس دانشگاه در گفت‌وگو با ايسنا با بيان اين مطلب تصريح كرد: لازم نيست كه ما خيلي نگران اين قضيه باشيم. بايد خيلي چيزها را واگذار به قضاوت انسان‌ها كنيم كه البته اين مساله در طول زمان اتفاق خواهد افتاد.

اين شاعر نوجوانان تصريح كرد: هر نويسنده‌اي به نوعي آموزگار جامعه است و در جايگاه يك مربي نشسته است. شيوه‌ي نگريستن او نوع مواجه‌اش با زندگي پي‌افكند آموزه‌هايي براي ديگران است. بنابراين مسيري كه او طي مي‌كند، گشودن راهي براي ديگران است.
وي تاكيد كرد: يك نويسنده، يك نفر نيست، بلكه او مردم است،‌ فرهنگ و جامعه است و فراتر از مرزهاي زماني و مكاني است.
عرفان نظرآهاري گفت: اگر نقش سازنده‌ي يك نويسنده را در جامعه باور كنيم و به حضور پنهان او در لابه‌لاي ناپيداي زندگي باور داشته باشيم، بايد بگويم آن‌چه او مي‌گويد و گونه‌اي كه او مي‌انديشد، بسيار مهم است. بنابراين پايبندي يك نويسنده به ارزش‌هاي انساني هم بسيار، بسيار حائز اهميت است.

وي با طرح اين سوال كه ارزش‌هاي انساني چه هستند و منظور از آن چيست گفت: گاهي ارزش‌هاي انساني برخاسته از آموزه‌هاي ديني ما هستند، گاهي از قوانين جامعه نشات گرفته‌اند و گاهي عرف و فرهنگ وتاريخ ماست كه ارزش‌هاي انساني را براي ما معني مي‌كند.

وي با بيان اين‌كه گاه ارزش‌هاي انساني در گذر زمان تغيير مي‌كند و گاه دچار تحريف مي‌شوند تاكيد كرد: در جامعه‌اي كه دچار آسيب شده است، تدبير كم‌كم شكلي از زيركي را به خود مي‌گيرد و زيركي، كم‌كم تبديل به حيله‌گري مي‌شود و حيله‌گري به بروز سالوس و دروغ منتهي مي‌شود.

عرفان نظرآهاري تاكيد كرد: با فرض اين‌كه منظور از ارزش‌هاي انساني، ارزش‌هايي است كه در طول قرن‌ها، بر پايه‌ي خرد و وجدان جمعي بشري فارغ از اين‌كه در چه جغرافيا و تاريخي زيسته و از چه پشتوانه‌ي اعتقادي برخوردار بوده، توانسته است، بماند. مثل ارزش‌هايي هم‌چون عدالت، راستي، مهرباني و .... طبيعي است كه هر چه نويسنده بتواند بيشتر به تحقق اين‌ها در تار و پود جامعه كمك كند، او نويسنده‌اي انساني‌تر و موفق‌تر فرض خواهد شد. چرا كه به رشد انسانيت كمك كرده و توانسته است به طور نسبي به حقيقت نزديك شود.
وي تصريح كرد: هر نويسنده‌اي در واقع درگير اين تلاش است؛ اما سوال اين است كه چقدر موفق مي‌شود؟ و ديگر اين‌كه خودش به ارزش‌هاي انساني چه قدر نزديك شده و پايبند است؟ شايد تاريخ به ما ثابت كرده است كه خيلي وقت‌ها شاعران و نويسندگان تنها گويندگان ارزش‌هاي انساني‌اند نه عمل‌كنندگان به آن‌ها.
نظرآهاري گفت: كاش مي‌شد فاصله‌ي ‌بين گفت و عمل را هر چه بيشتر كمتر كرد و طوري كه ما كم‌گويان پرعمل باشيم، نه پرگويان كم‌عمل.

25 شهریور 1385