عرفان نظرآهاري در نشست‌ «ادبيات و زندگي شهري» سازمان فرهنگي - هنري شهرداري تهران گفت: رفتارهايي چون جوانمردي، مهرباني و ‌تساهل و تسامح از جمله مقوله هايي اند كه در ادبيات كهن ما بر آنها تأكيد شده و با بازنگري در اين مفاهيم، دوباره به ارزش‌هاي جامعه بدل مي شوند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، عرفان نظرآهاري با بيان اين مطلب، افزود: ارزش‌هاي اجتماعي، هدف‌ها و مقاصد مطلوب مورد نظر جامعه‌اند؛ اما به نظر مي‌رسد پاره‌اي از اين ارزش‌ها در جامعه‌ي كنوني ما دچار بحران شده‌اند و اين نيازمند كنكاش و جست‌وجوست، تا بدانيم چرا پاره‌اي از اين ارزش‌ها كه برگرفته از تاريخ روحي و فكري انسان ايراني است، امروز ضعيف شده است.

اين شاعر «وفاي به عهد» و «تعهد» را از جمله ارزش‌هاي فراموش‌شده در جامعه توصيف كرد و گفت: اين ارزش‌ها در ادبيات به شدت مورد تأكيد قرار گرفته‌اند؛ چنان‌كه حافظ مي‌گويد:

پير پيمانه‌كش من كه روانش خوش باد / گفت پرهيز كن از صحبت پيمان‌شكنان

يا: وفا و عهد نكو باشد ار بياموزي/ وگرنه هر كه تو بيني، ستمگري داند

وي در ادامه تصريح كرد: اين همه تأكيد بر «وفاداري» و «پيمان» و «قول» در ادبيات ما هست؛ در حالي‌كه ما در حال حاضر در جامعه به شدت شاهديم كه اين وفاداري‌ها به شدت كم شده‌اند و شاهد پيامدهاي اجتماعي آن به عنوان يك آسيب هستيم.

نظرآهاري تأكيد كرد: وجود چك‌هاي برگشتي به عنوان يك جرم فراگير مؤيد اين واقعيت است كه دانش و نگرش مردم ما، به ارزش‌هايي كه در گذشته به آن‌ها باور داشتيم، دچار اختلال شده است. من فكر مي‌كنم ادبيات مي‌تواند براي برگشتن اين ارزش‌ها و تصحيح اين اختلالات گام مؤثري بردارد.

او با بيان اين‌كه اگرچه ادبيات ما آموزه‌هاي مثبت را در كنار آموزه‌هاي منفي دارد، گفت: آن‌چه مسلم است، غلبه‌ي آموزه‌هاي مثبت ادبيات به قدري مشهود و عيني است كه نيازي به توضيح نيست؛ در آثار سعدي شاهديم «ظلم‌ستيزي» و «مهرباني جمعي» از مقولاتي است كه اين شاعر بلندمرتبه به شدت بر آن‌ها تأكيد دارد: دنيا نيارزد زان‌كه پريشان كني دلي / زنهار بد مكن كه نكرده است عاقلي. سعدي مي خواهد كه ما «بد نكردن» را از سر عقلانيت انجام دهيم؛ نه از منظر احساس.

نظرآهاري كه در سري نشست‌هاي «ادبيات و زندگي شهري» سازمان فرهنگي - هنري شهرداري تهران سخن مي‌گفت، تأكيد كرد: بازگشت دوباره‌ ما به ادبيات، فرصتي را فراهم مي‌كند تا زندگي بهره‌ورانه‌ي بهتري را سامان دهيم و با تعمق و تعقل، زيباتر زندگي كنيم.

اين نويسنده‌ي همچنين با اشاره به ادبيات معاصر و نقش آن در زندگي انسان‌ها، گفت: خواندن آثار سهراب سپهري و شعرهاي او سبب مي‌شود نگاه مخاطب لطيف شود و در مواجهه با جهان پيرامون بتواند متكفرانه‌تر عمل كند؛ آن‌جا كه سهراب مي‌گويد: آب را گل نكنيم / در فرودست انگار/ كفتري مي‌خورد آب؛ درواقع با اين شعر، طبيعت‌دوستي را آموزش مي‌دهد. او مي‌آموزاند جهان را مصرف نكنيم؛ بلكه تلاش كنيم تجربه‌ي بودن با طبيعت را بفهميم.

وي در ادامه گفت: خيلي وقت‌ها قواعد و دستورالعمل‌ها و بكن و نكن‌ها كه از سوي مسؤولان براي مردم منتشر مي‌شوند، نمي‌توانند راه‌گشا باشد.

او با اشاره به شعر ديگري از سهراب مبني بر اين‌كه: يادمان باشد كاري نكنيم/ كه به قانون جهان بربخورد، گفت: اگر همه‌ي ما اين شعر را بدانيم، بفهميم و با آن زندگي كنيم، آن وقت چه مقام بالايي از ما بخواهد يا نخواهد، به اين موضوع عمل خواهيم كرد و براي طبيعت احترام قابل خواهيم شد؛ چرا كه در اين حالت، ما به نگرشي مي‌رسيم كه با شعور بيش‌تري رفتار مي‌كنيم.

نظرآهاري افزود: اگر قرار است جامعه از سطحي كه هست، به سطح بالاتري ارتقا كند، بايد دانسته‌هايش به نگرش و بينش تبديل شوند و نگرش و بينش تنها از مجراي ادبيات يك جامعه ايجاد مي‌شود. البته اين راهي بسيار پوشيده و درازمدت است كه نسل‌هاي پياپي بايد آن را بفهمند و با آن درگير شوند، تا به باور دروني بدل شود.

گزارش تصويري مراسم