میراث خبر _گروه فرهنگ _ ناهيد يا آناهيد معادل اوستايي آناهيته به معناي ناآلوده، پاك، بي لكه است. او ايزدبانوي آب‌هاي نيرومند بي آلايش است كه بعدها نامش را به ستاره زهره دادند.
مورخان يوناني آناهيت اوستا را آنائيتيس نوشته‌اند. اغلب او را آرتميس ،‌الهه عصمت و عفت يوناني، ناميده‌اند. مورخان روم و بيزانس او را ديانا ناميده‌اند كه نزد رومي‌ها به منزله آرتميس يوناني‌ها است و چه بسا او را آرتميس ايراني يا دياناي ايراني ذكر كرده‌اند.
ايزدبانوي گردونه سوار
آناهيتا ايزدبانوي همه آب‌هاي روي زمين و سرچشمه اقيانوس كيهاني است. او بر گردونه‌‌اي نشسته كه چهار اسب آن را مي‌كشند: باد، باران، ابر و تگرگ. آناهيتا سرچشمه زندگي، پاك كننده نطفه همه نرها و رحم همه ماده‌ها، تصفيه كننده شير در پستان همه مادران است. به اين دليل است كه جنگجويان در نبرد، زنده ماندن و پيروزي را از او درخواست مي‌كنند.
الهه زيبايي
آناهيتا نيرومند، درخشان، بلند بالا، زيبا، پاك و آزاده توصيف شده است. آناهيتا تاج زرين هشت پر هزار ستاره‌اي بر سر، جامه‌اي زرين بر تن و گردن بندي زرين بر گردن دارد. اين توصيف‌هاي روشن، حكايت از آن دارد كه از زمان‌هاي قديم تنديس‌هاي اين ايزدبانو در آيين‌هاي پرستش او وجود داشته است.
آناهيتا در متون دين زرتشتي
در متون دين زرتشت آمده است كه ايزدبانوي نگهبان آب، منشا همه پيشرفت‌ها و گسترش‌هاي مادي است. بدون او چهره جهان تاريك و آلوده است. افزايش گله و رمه، ثروت و توانگري از او است. اهورامزداي توانا او را به نيروي خويش آفريد تا خانه و كشور را بپايد و ديوان را نابود كند.
قرباني براي آناهيتا
در اساطير ايراني ديوان در مقابل ايزدان قرار دارند. يكي از مشهورترين اين ديوان ضحاك است. ضحاك در موقعيتي، به نام آناهيتا صد اسب و هزار گاو نر و ده هزار گوسفند قرباني، تقديم داشت و درخواست كرد تا بتواند زمين را از جمعيت خالي كند. در موقعيتي ديگر با تقديم قرباني به وايو (الهه باد) نزديك شد، اما هر دو موجود ايزدي (آناهيتا و وايو) آرزوهاي ويرانگرانه او را خوار شمردند.
آناهيتا در آبان يشت
ناهيد از ايزداني است كه روز خاصي از ماه آبان در تقويم زرتشتي به او اختصاص دارد و در يشت پنجم (آبان يشت) سرودهايي در مدح او سروده شده است. توجه به آناهيتا و طرح ارتباط پهلوانان افسانه‌اي ايران باستان با آناهيتا سبب شده است كه آبان يشت به صورت يكي از غني‌ترين منابع افسانه‌اي _ اساطيري ايران و شاعراني مانند فردوسي درآيد. جشن آبانگان يادگار كمرنگ آناهيتا و جشن پيروزي بر ضحاك است.
منابع:
1 _ يشت ها، ترجمه و تفسير ابراهيم پورداود، ج 1.
2 _ اسطوره هاي ايراني، وستاسر خوش كرتيس، ترجمه عباس مخبر.
3 _ شناخت اساطير ايران، جان هينلز، ترجمه ژاله آموزگار _ احمد تفضلي، نشر چشمه، تهران.
4 _ مقاله آناهيتا الهه باروري و حاصل خيزي در متون ديني _ اساطيري، فاطمه سمواتي، نشريه كهكشان.
5 _ هزاره هاي گم شده، پرويز رجبي، ج 1.