هنگامي كه «شيرازي كوچيكه» يكي از زنان ناصرالدين شاه نامهاي براي او در اروپا نوشت، فكر نمي كرد نامه هايش كارشناساني را به تكاپو اندازد تا خريدار آنها باشد.
كيانوش كياني، معاون دفتر اسناد و كتابخانه ملي ايران در سفري كه به باكو داشت 4 تا 5 نامه از زنان ناصرالدين شاه را در دفتر اسناد شهر باكو ديد و درصدد برآمد تا اسلايد يا كپي اين اسناد را به ايران باز گرداند.
«شهريار عدل»، كارشناس ميراث فرهنگي كه پرونده هاي ميراث فرهنگي و معنوي ايران در يونسكو را بررسي مي كند، معتقد است:«نامه هاي عاشقانه بسياري از ناصرالدين شاه در اروپا، آمريكا و ايران پراكنده است. او پادشاه عاشق پيشه قجري بود كه اكنون نامه هايش دردست اشخاص بسياري در دنيا است.»
شهريار عدل، نامه هاي ناصرالدين شاه عاشق پيشه را چنان با اهميت مي داند كه معتقد است بهترين و كوتاه ترين راه براي رسيدن اين نامه ها به كشور خريد آنهاست.
عدل معتقد است كه پست در اواخر دوره ناصري چنان پيشرفت كرده بود كه يك نامه تنها سه هفته در راه بود تا به اروپا برسد: «نامه ها به دست ناصرالدين شاه رسيده و آن را خوانده است اما اين نامه ها به مرور زمان به دست افراد ديگري افتاده كه سر از باكو در آورده است.»
به اعتقاد عدل نبايد در خواست استرداد اين نامه ها به دولت باكو مطرح شود. زيرا استرداد به اين شرط عملي مي شود كه نامه ها از راه غير قانوني خارج شده باشد و ثابت كردن اين مسئله كار دشواري است.
از نگاه عدل، ادبيات عاشقانه اين نامه ها و شخصيت سياسي كه اين نامه ها را نوشته است ايجاب مي كند كه نامه ها به كشور برگردانده شودند.
كيانوش كياني، معاون دفتر اسناد و كتابخانه ملي، معتقد است براساس تفاهم نامه ما تنها مي توانيم اسلايد و كپي اين نامه ها را داشته باشيم. اما عدل مي گويد دفتر اسناد پيش از اين ها براي خريد اين نامه ها اقدام مي كرد.
قيمت اين نامه مشخص است. گاهي برخي از اشيا مانند كتيبه بيستون قيمتي ندارد اما كاتالوگ هايي هست كه قيمت برخي از اشيا و اسناد را براساس موارد مشابه مشخص مي كند.مثلا نامه ناپلئون سوم به يكي از معشوقه هايش در يك حراجي ها چه قدر فروخته شده است براساس آن قيمت را تعيين مي كنند.
شهريار عدل به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري كشور پيشنهاد مي دهد پيش از باز كردن هر گونه پرونده اي آن را از طريق فرد حقيقي خريداري كنند.