به گزارش خبرنگار ادبي فارس، به نقل از دانشنامه اينترنتي ويكي‌پديا «علي اسفندياري» يا «علي اسفندياري نوري» مشهور به «نيما يوشيج» در روز 21 آبان 1274 خورشيدي در دهكده يوش استان مازندران ديده به جهان گشود.

كودكي
پدرش «ابراهيم‌خان اعظام‌السلطنه» متعلق به خانواده‌اي قديمي مازندران بود و به كشاورزي و گله‌داري مشغول بود. پدر نيما زندگي روستايي، تيراندازي و اسب‌سواري را به وي آموخت. نيما تا سن دوازده سالگي در دل طبيعت زندگي كرد.

نيما خواندن و نوشتن را نزد آخوند ده فرا گرفت. دوازده ساله بود كه به همراه خانواده تهران رفت و در مدرسه عالي «سن‌لويي» مشغول تحصيل شد. در مدرسه از بچه‌ها كناره‌گيري مي‌كرد و به گفته خود نيما با يكي از دوستانش مدام از مدرسه فرار مي‌كرد و پس از مدتي با تشويق يكي از معلم‌هايش به نام نظام وفا به شعر گفتن مشغول گشت و در همان زمان با زبان فرانسه آشنايي يافت و شعر گفتن به سبك خراساني را شروع كرد.

پس از پايان تحصيلات در مدرسه سن‌لويي نيما در وزارت دارايي مشغول كار شد. اما پس از مدتي اين كار را مطابق ميل خود نيافت و آن را رها كرد. بيكاري وي باعث شد تا افكار گوناگون به ذهنش هجوم آورد از جمله تصميم گرفت به ميرزا كوچك خان جنگلي بپيوندد و همراه با او بجنگد تا كشته شود.

عشق
نيمايوشيج در جواني عاشق دختري شد، اما به دليل اختلاف مذهبي نتوانست با وي ازدواج كند. پس از اين شكست او خواستگار دختري روستايي به نام صفورا شد و مي‌خواست با او ازدواج كند اما دختر حاضر نشد به شهر بيايد. بنابراين عشق دوم نيز سرانجام خوبي نيافت.

سرانجام در 31 سالگي با عاليه جهانگير ازدواج كرد تا به گفته خود از افكار پريشان رهايي يابد.همسر وي عاليه جهانگير فرزند ميرزا اسماعيل شيرازي و خواهرزاده نويسنده نامدار ميرزا جهانگير صوراسرافيل بود. حاصل اين ازدواج كه تا پايان عمر دوام يافت فرزند پسري بود به نام «شراگيم» كه اكنون در امريكا زندگي مي‌كند.

سال‌هاي آوارگي
درست يك ماه پس از ازدواج، پدرش ابراهيم نوري درگذشت. در همين زمان چند شعر از او در كتابي با عنوان خانواده سرباز چاپ شد. وي كه در اين زمان به دليل بي‌كاري خانه‌نشين شده بود در تنهايي به سرودن شعر مشغول بود و به تحول در شعر فارسي مي‌انديشيد اما چيزي منتشر نمي‌كرد.

در سال 1307خورشيدي محل كار عاليه جهانگير همسر نيما به آمل انتقال پيدا كرد. نيما نيز با او به اين شهر رفت. يك سال بعد آنان به رشت رفتند. عاليه در اين‌جا مدير مدرسه بود و نيما را سرزنش مي‌كرد كه چرا درآمدي ندارد.

علي اسفندياري در سال 1300 خورشيدي نام خود را به نيما تغيير داد. نيما نام يكي از اسپهبدان تبرستان بود. او با همين نام شعرهاي خود را امضا مي‌كرد. در نخستين سال‌هاي صدور شناس‌نامه نام وي نيماخان يوشيج ثبت شده است.

نيما در سال 1307 منظومه «قصه رنگ پريده» را كه يك سال پيش سروده بود در هفته‌نامه قرن بيستم ميرزاده عشقي به چاپ رساند.اين منظومه مخالفت بسياري از شاعران سنتي و پيرو سبك قديم مانند ملك الشعراي بهار و مهدي حميدي شيرازي را برانگيخت. شاعران سنتي به مسخره و آزار وي دست زدند.

نيما پس از مدتي به تدريس در مدرسه‌هاي مختلف از جمله مدرسه عالي صنعتي تهران و همكاري با روزنامه‌هايي چون مجله موسيقي و مجله كوير پرداخت.

منظومه «قصه رنگ پريده» در حقيقت نخستين اثر منظوم نيمايي است كه در قالب مثنوي (بحر هزج مسدس) سروده شده است. شاعر در اين اثر زندگي خود را روايت كرده است و از خلال آن به مفاسد اجتماعي پرداخته است. بخش نخست اين كار در قرن بيستم چاپ شده بود. سپس «افسانه» را سرود كه در آن روحي رمانتيك حاكم است و به عشق نيز نيما نگاهي ديگرگونه دارد.

انتشار افسانه دنياي ادبيات آن زمان را برآشفت. «اي شب» نيز در هفته‌نامه نوبهار محمدتقي بهار چاپ شد و جنجالي برانگيخت.

خانه پدري نيمايوشيج واقع در يوش، بنايي است كه قدمت آن به دوره قاجار مي‎رسد. اين بنا از سوي سازمان ميراث‎فرهنگي به عنوان اثر ملي ثبت شده است و حفاظت مي‎شود. بازديد از خانه نيما براي عموم آزاد است.

مرگ
نيما در 13دي 1338درگذشت و در امامزاده عبدالله تهران به خاك سپرده شد. سپس در سال 1372 خورشيدي بنا به وصيت وي پيكر او را به خانه‌اش در يوش منتقل كردند. مزار او در كنار مزار خواهرش، بهجت‎الزمان اسفندياري (درگذشته به تاريخ 8 خرداد 1386) و مزار «سيروس طاهباز» در ميان حياط جاي گرفته است.

آثار
نيمايوشيج با مجموعه تاثيرگذار افسانه كه مانيفست شعر نو فارسي بود، در فضاي راكد شعر ايران انقلابي به پا كرد. نيما آگاهانه تمام بنيادها و ساختارهاي شعر كهن فارسي را به چالش كشيد. شعر نو عنواني بود كه خود نيما بر هنر خويش نهاده بود. تمام جريان‌هاي اصلي شعر معاصر فارسي مديون اين انقلاب و تحولي هستند كه نيما مبدع آن بود.

اشعار او عبارتند از:
«قصه رنگ پريده»، «منظومه نيما»، «خانواده سرباز»، «اي شب»، «افسانه»، «مانلي»، «افسانه و رباعيات»، «ماخ اولا»، «شعر من»، «شهر شب و شهر صبح»، «ناقوس قلم انداز»، «فرياد هاي ديگر و عنكبوت رنگ»، «آب در خوابگه مورچگان»، «مانلي و خانه سريويلي»،
«كندوهاي شكسته» (داستان)، «آهو و پرنده‌ها» (شعر و قصه براي كودكان)، «توكايي در قفس» (شعر و قصه براي كودكان).

از او آثار تحقيقي، نامه‌ها و يادداشت‌هايي نيز بجا مانده‌اند كه عبارتند از:
«دونامه»، «ارزش احساسات»، «تعريف و تبصره و ياددااشت هاي ديگر»، «دنيا خانه من است»، «نامه‌هاي نيما به همسرش - عاليه جهانگير»، «حرف هاي همسايه»، «كشتي توفان»، «مجموعه كامل اشعار»(تدوين توسط سيروس طاهباز).